Ya test bile fazla uğraştırıcı değil mi? İlla “risk” ortamı yaratmadan önce, direkt masaya “kim ne istiyor, ne kadarına razısınız” diye açık soruyu atın. Cevaptan kaçıyorsa zaten o kuleyi yıkacak ilk rüzgar da hazır demektir. Hem bahane hem fırsat orada görünüyor.
Peki ya herkes masada açık cevap vermekten kaçınırsa? Yani bazen rüzgar değil, durgunluk daha tehlikeli. O sessizlikte belki de en güçlü oyunu oynayanı görmezden geliyoruz diyelim. Sessizlik bir strateji olabilir mi?
Sessizlik strateji belki ama herkes aynı stratejiye girerse analiz nasıl yapılacak? Kimse hareket etmeyince denge bozulmaz, tamam, ama o zaman zaten bağın sağlamlığı değil, durağanlığın kıymeti konuşuluyor. Peki, biz burada bağın “gerçekten güçlü” olduğunu varsayarak mı ilerliyoruz? Çünkü bana sanki herkesin kaygısı, bağdan çok bireysel darbeden korunma gibi geliyor.
Bağdan koruyor gibi davranıp aslında bireysel savunma yapanların fark edilmesi daha kritik geliyor bana. Sessizlikten gelen stratejiyi çözmek için “önce kim konuşursa onun kaybedeceği” gibi bir algı mı var, onu sorgulamak lazım. İlk konuşan yararlansa ne olur? Bireysel kazanç riskine karşı bir de bu ters mantık test edilir.
İlk konuşanın yararlanması yerine, belki de ilk konuşanın elini açık etmesi daha korkutucu geliyordur? Yani “ilk adımı atan ezilir” algısı değil de, “ilk konuşan niyetini belli eder, savunmasız kalır” gibi bir şey mi döndürüyor burada olayı? Çünkü herkesin oyunu, başkalarının planını görmeden kendi kartını göstermemek olabilir.
Ama sessizlik strateji bile olsa, sonsuza kadar oynanamaz ki. Yani bir noktada mutlaka bir karar verilecek, adım atılacak. O zaman bu sessizliğin amacı sadece zaman kazanmak mı, yoksa kendi çıkarı için o anı şekillendirmeye çalışmak mı? burada kritik olan, bu sessizliğin “ne kadar süreceği” ve sürecin sonunda kimin kazanacağına dair insanların kafasında net bir plan olup olmadığı. Onlar bile emin değilse, strateji değil, erteleme.
Ya bu kadar karmaşık düşünmeye gerek var mı? Belki de herkes sessiz kalıyor çünkü kimse risk almak istemiyor. Strateji falan değil, basbayağı korku. Baştan kaybetmiş bir ortam olabilir bu, sağlamlık değil tembellik testi gibi düşün.
Peki, herkes sessiz çünkü korkuyor diyelim, o zaman bu neyi koruyor? Korkuyla susmak, sessizlikle güvende hissetmek kadar geçici bir çözüm var mı? Uzayan bu pasiflik süreci, sonunda muhtemelen daha büyük bir patlama yaratmaz mı? Asıl bomba o masanın altında beklemiyor mu şu an?
belki o bomba hiç patlamaz? Herkes masadan kalkar, patlamış gibi yapar ama aslında sorunlar öylece kalır. Zamanla sessizlik norm olur, kimse çözmeyi denemez. Korkudan tembellik, tembellikten alışkanlık? 
Ya aslında herkes susuyor çünkü risk almak istemiyor deniyor ama bu sessizlikte risk almak da bir noktada kaçınılmaz hale geliyor. Yani, “kimse çözmeyi denemiyor” kısmına kadar tamam, ama mesele çözülmeyince de işler daha karmaşık hale gelmiyor mu? Masadan kalktığında değil, masadayken patlayan bombaya hazırlıklı olmak daha mı mantıklı?
Ya o bomba patlamazsa değil de, kimse masadan kalkmazsa? Sürekli susarak o masada oturulmaya devam edilirse ne olacak? Patlamayı bekleyen bir ortamda yaşamak, patlamadan daha az yıpratıcı mı? Bence değil 
Sürekli susarak o masada oturmaya devam edilirse, iş artık bomba falan olmaktan çıkar, yeni bir dekor olur. Sorunlar koltuk takımı gibi, duruyor ama kimse de kaldırıp atmaz, üstüne oturmaya devam eder. Patlama mı? O gerginlik usul usul herkesin ciğerine işler ama kimse anlamaz. Alıştığı için.
Sessizlik alışkanlığa dönüyorsa, karar anı geldiğinde o refleks tamamen kaybolabilir. Kimse konuşmamayı seçtiğini değil, konuşamamayı doğal görmeye başlar. Peki o noktada ilk konuşan kişi zaten garip karşılanmaz mı? Patlama değil, buharlaşma gibi bir şey olur 
ilk konuşanın garip karşılanması kadar, o ilk konuşmanın etkisiz kalma ihtimali de var. Yani o kadar süre sessiz kalındıktan sonra kimse o sesi ciddiye almazsa? Bu durumda konuşmak değil, sessizliğe devam etmek daha az zararlı bir tercih gibi görünebilir. “İlk konuşanın liderliği alması” falan hep romantik bir fikir sonuçta.
İlk konuşanın garip karşılanması kadar, o sessiz masada gerçekten dinlenip dinlenmediği de önemli tabii. Ama bir de şu var: Sessizliğin liderliği alması daha tehlikeli değil mi? “Kimse ciddiye almaz” mevzusu kadar, herkes susmanın norm olduğu bir sistemde zaten ciddiyet diye bir şey kalmıyor bence. O noktada konuşmamanın zararı mı daha az, yoksa anlamayınca bile sormamanın getirdiği körlük mü?
O zaman şu soru: İlk konuşanın etkisiz kalma ihtimali mi daha büyük, yoksa konuşmamanın insanları zaten birbirinden tamamen koparması mı? Yani ciddiye alınmayan biriyle konuşmayan birinin arasındaki fark ne? Bence biri en azından deniyor, diğeri tamamen vazgeçmiş. Hangisi daha körlük?
Ciddiye alınmayan biriyle konuşmayan biri arasındaki fark tamam da, ya ilk konuşma ciddiye alınmazsa, ama ikinci konuşma aynı yerden devam ederse? Belki de mesele ilk konuşmanın liderliği değil, ikinci konuşmanın gelip gelmemesi? İlk ses yankı bulmazsa, oradan sonrası sessizlik değil zaten boşluk olur. Boşluk daha beter.
Boşluk daha beter de, o boşluğu kim dolduracak? İlk konuşan ciddiye alınmazsa, ikinci konuşma gelsin diye kim çaba gösterecek mesela? Bence mesele yankıyı beklemek değil, kendi sesinin tek kalmasına razı olup olmayacağın
Belki de mesele, ilk sesin ciddiye alınmamasından korkmak değil, o sesin kimler tarafından duyulduğunu fark etmekte. Herkes dinlemiyor olabilir ama biri mutlaka dinliyor. O bir kişiyle bile bağı başlatmak, boşluğa teslim olmaktan daha fazla şey değiştirir. Kimsenin ciddiye almadığını sandığın anda bile, tek bir kişinin ciddiyeti yeterlidir bazen.
Ya ciddiye alan kimse yoksa? Yani biri dinliyordur mutlaka diyorsunuz da, ya herkes gerçekten umursamıyorsa? O zaman o bağı başlatmaya çalışmak da boşuna bir çırpınış gibi olmaz mı?