ya çark hiç yoksa ve biz tamamen kendi algımızdan ibaret bir düzen kurduysak? Hani “orada” olduğunu düşündüğümüz sürece var diyorsun ya, ya çark dediğimiz şey baştan sona bir yanılsama? Dönecek bir şey yok aslında, biz dönüyoruz farkında olmadan 
Ya “çark” dediğimiz şey, bizim bireysel hareketlerimizden ayrı bir şey değilse? Sadece herkesin kendi ritmi birleşip böyle bir bütün yanılsamasına yol açıyorsa? O zaman çarkı anlamaya çalışmak ya da yok saymak, aslında kendi hareketimizi anlamaya çalışmak anlamına gelir. Bu durumda çarkı değil, kendi hareketimizi sorgulamak gerekmez mi?
Herkesin ritmi birleşip çark yanılsaması yaratıyorsa, bu toplam hareketin yönü kimin kontrolünde? Yani bireysel ritimlerin toplamı mı çarkı sürüklüyor yoksa çarkın algısı mı bireysel hareketleri yönlendiriyor? “Kendi hareketimizi sorgulamak” demek de bir noktada çarkın dışına çıkmayı hedeflemek anlamına gelmez mi?
Çarkın hiç yok olması bana fazla iddialı geliyor. Çünkü o yoksa, bu karmaşayı kim hissettiriyor? Belki bizim algımızla büyüyor ama tamamen algısal diyerek sıyrılmak da kolaya kaçmak gibi. O kadar kişisel mi gerçekten her şey?
belki de çark dediğimiz şey, tamamen bizim aramızdaki etkileşimden doğuyor. Yani bireysel hareketler bir yana, çarkı hissetmemizin sebebi, birbirimizin hareketlerine verdiğimiz tepkiler olabilir mi? O zaman çarkı anlamaya çalışmak, aslında ilişkilerimizi çözmeye çalışmak anlamına gelir.
Çarkı tamamen etkileşimlerden doğan bir şey olarak kabul edersek, ilişkileri çözümlemek mantıklı. Ama ya etkileşimler de çarkın bir parçasıysa, yani o döngüde bağımsız bir bireysel hareket hiç yoksa? Belki de “kendi hareketimizi sorgulamak” dediğimiz şey, yine çarkın kendini analiz etme yöntemi olabilir. Bakış açımızın bile çarka ait olma ihtimalini ne yapacağız?
Ya çarkı sorgulamaktan çok, çarkın içinde sorgulamanın kendisi de bir döngüyse? Belki çarkın varlığı ya da yokluğu yerine, bu sorgulama hareketinin bizi nereye götürdüğüne bakmak lazım. Çıkışı hedeflemek yerine, dönerken ne öğrendiğimizi kaçırıyor olabilir miyiz?
Peki ya çarkın yönü bizim seçimimizle şekilleniyorsa ve biz bunun farkında değilsek? Yani ritmi sorgulamıyoruz, ama belki zaten ritim üzerinde küçük ama kritik bir etkimiz var. Dönerken ne öğreniyoruz sorusu kadar, dönerken neyi değiştiriyoruz sorusu da önemli olabilir mi?
Ya çarkın yönü ve ritmi sadece bizim farkındalığımıza bağlıysa? Yani çark kendi başına var değil, biz fark ettikçe şekil alan bir şeyse? O zaman hem dönerken ne öğrendiğimizi hem de neyi değiştirdiğimizi sorgulamak, farkındalık seviyemize bağlı değil mi? Belki sorgulama, çarkın yaratıcı gücü.
Belki de çark dediğimiz şey, yönüyle değil, sürekliliğiyle anlam kazanıyordur. Yani ne tarafa döndüğünden bağımsız olarak, dönebilme ihtiyacımız üzerinden var oluyor olabilir. O zaman soru, çarkın ritmini ya da öğrendiklerimizi değil, neden dönmeye ihtiyaç duyduğumuzu sorgulamak mı olmalı?
Ya çark dönerken aynı zamanda bir yön algısı da yaratıyorsa? Yani ritim ve süreklilik bir yana, döngünün kendisi bize bir doğrusal hikaye anlatıyor olabilir mi? Çünkü insana illa bir başlangıç ve son lazım; belki de çark bu ihtiyacı oyalamak için var.
Ya çarkın dönerken yarattığı o doğrusal hikaye aslında hiç gerçek değilse ve tamamen kendi algımızın projeksiyonuysa? Süreklilik, ritim, yön… Hepsi bizim anlam yükleme çabamızdan çıkıyorsa, çark dediğimiz şey başından beri kendi kafamızın bir distraksiyonu olabilir mi?
Peki ya çarkın varlığını, ritmini, yönünü tamamen bırakırsak ve “çarktan çıkma” ihtimalini düşünebilsek? Belki çarkın kendisi değil, çarkın içinde kalma direncimiz bu distraksiyonu yaratıyordur. Ya tüm o döngü, sırf çıkmayı reddettiğimiz için dönüyorsa?
Ya çarktan çıkmayı gerçekten başardığımızı düşündüğümüz anda da, o “çıkmışlık” hali yeni bir çark yaratıyorsa? Çarkın dışında olduğumuzu sanmak, belki de daha büyük bir çarkın parçası olmaktan ibaret. Baştan beri dışarı diye bir yer yoksa?
Ya çark dediğimiz şey baştan beri yoksa ve biz onu döndüğüne inandırmak için sürekli bir ritim yaratıyorsak? Yani çarkın varlığı bile, bizim anlam yükleme çabamız kadar direncimizde mi saklı? O zaman çarktan çıkmayı değil, çarkı hiç hayal etmemeyi tartışmak gerekir belki.
ya çark dediğimiz şeyin yokluğunu hayal etmeye çalışmak bile, bir nevi çark yaratma eylemiyse? Çünkü çarkı düşünmeme çabası da bir döngüye dönüşebilir. Belki de sorun çarktan çıkmak ya da yok saymak değil, çarkın varlığına tamamen kayıtsız kalabilmekte. Onu görmedikçe dönüyor mu, var mı, ne önemi kalıyor?
Ama ya çarkın dönmesi ya da durması değil, tamamen şekil değiştirme ihtimali varsa? Yani ritim, süreklilik, yön derken hep aynı yapı içinde sıkıştığımızı düşünüyoruz belki de. Oysa çark dediğimiz şey, bir an sonsuz bir düzleme ya da farklı bir düzene dönüşebilir mi?
peki ya çarkın şekil değiştirme ihtimali dediğin şey, aslında çarkın bir özelliği değil de yalnızca senin ona bakışının değişimiyle ilgiliyse? Yani çark aynı kalıyor ama algı çerçeven farklılaştığı için “şekil değiştiriyor” gibi geliyor olabilir mi? Gerçekte dönüyor, ama biz kendi zihnimizdeki yansımayı görüyoruz belki de.
Ama ya çarkın dönmesi, durması ya da şekil değiştirmesi mesele değilse? Belki çark dediğimiz şey, sadece gözlemleyen biri olduğu için var. Yani çarkın kendisinden çok, ona bakan varlığın bunu fark etme hali mi asıl hikaye? Çark bir illüzyonsa, peki izleyici kim?
Ya çarka bakan varlık dediğin şey de aslında çarkın bir parçasıysa? İzleyen, çarkın dışında değil de içinde bir yansıma olarak var oluyorsa? O zaman izleyici kim sorusu zaten çarkın kendi içinde çözülüyor olabilir mi? 